بسمه تعالی
دوستان دانشجو جزوه تنظیم خانواده استاد موسوی
تنظیم
خانواده استاد موسوی
حقوقت و تکالیف اعضای خانواده چند مورد است؟
1-
مسئولیت های مالی مانند مهریه ، نقفه و ارث
2-
غیرمالی مانند نسب قانونی
نسب قانونی : نسب قانونی عبارت است از خویشانودی کودک به پدر و مادری که در زمان به
وجود آمدن نطفه کودک بین آنان رابطه زوجیت وجود داشته باشد.
نکته اول : رابطه زوجیت شامل ازدواج موقت و ازدواج دائم است.
نکته دوم : اگرکودک بدون رابطه زوجست بین والدین به دنیا بیاید آن کودک ، کودک
قانونی محسوب نمی شود.
( سؤال )
نسب قانونی را تعریف کنید؟
آثار نسب قانونی :
1-
حضانت
کودک
2-
ولایت : که
پدر و جد پدری ( عموی بچه ولایت ندارد )
3-
ارث
4-
نفقه
کودک : ( پدر ، جد پدر و مادر)
5-
ممنوعیت
ازدواج بچه
( سؤال ) آثار نسب قانونی که بر عهده خانوداده
است را نام ببرید؟
حضانت چیست؟ حضانت به معنی نگهداری و تربیت کودک است که از وظایف پدر وادر کودک می
باشد
نکته اول : پدر و مادر مکلف هستند تا حد توانایی خود به تربیت فرزندان خود اقدام
نمایند. ماده 1178 قانون مدنی
نکته دوم : در صورت جدایی والیدن از یکدیگر حصانت کودک تا سن 7 سالگی به عهده
مادر و پس از آن به عهده پدر است
نکته سوم : در صورتیکه بعد از 7 سالگی برای حضانت کودک اختلاف باشد دادگاه بارعایت مصلحت کودک نسبت به حضانت او حکم صادر
می نماید.
نکته چهارم : آیا پدر یا مادری که حضانت
کودک با اوست را می توان صلب حضانت کرد ؟ در صورتیکه صحت جسمانی یا تربیت اخلاقی
کودک در معرض خطر باشد و این موضوع در اثز مواظبت نکردن یا انحطاط اخلاقی پدر و
مادر باشد دادگاه حضانت آن پدر را صلب کرده و نسبت به حضانت کوودک تصمیم می گیرد
حضانت
کودک : یعنی نگهداری و تربیت کودک که از وظایف پدر و مادر است
موارد سلب حضانت :
1-
اعتیاد
به مواد مخدر یا مشروبات الکلی و قمار کردن
2-
شهرت
داشتن به فساد اخلاقی و فحشا
3-
بیماری
روانی با تشخیص پزشکی قانونی
4-
سوء
استفاده از کودک یا اجبار کودک درکارهای غیر اخلاقی مثل قاچاق ، گدائی ، دزدی ،
فساد و فحشا
5-
ضرب وجرح
کودک ( کودک آزاری )
هرکس از کودک آزاری مطلع شود موارد را به مرکز 123 بهزیستی اطلاع داده
و پس از صحت گزارش بهزیستی برای جلوگیری از کودک آزاری اقدام قانونی می نماید.
ولات بر
کودک
ولایت
کودک : یعنی سرپرستی و مدیریت امور و اموال کودک که به عهده پدر و جد پدری کودک
است و در صورت فوت هر نفر آنان ، قیّم مسئولیت را می پذیرد و مادر کودک برای قیّم
شدن حق تقدم دارد.
نفقه
کودک : نفقه کودک بر عهده پدر است و بعد از آن بر عهده جد پدیری و بعد از جد پدری
بر عهده مادر است
ارث : هر
یک از پدر و مادر و فرزند از یکدیگر ارث می برند.
ممنوعیت
ازدواج : ازدواج 2 نوع است دائم و موقت
نکته اول
: هریک از پدر و جد پدری کودک بر اولاد خود ولایت دارند یعنی تمام امور و اموال
کودک به طور امانت بوسیله پدر و جد پدری اداره می گردد و ادارت و اسناد رسمی پدر و
جد پدری به عنوان
سرپرست و نماینده قانونی کودک به حساب می آید.
آیا می
توان ولی قهری را غزل کرد؟ یا وظایف ولی قهری ( پدر و جد پدری) چیست ؟
هریک از
پدر و جد پدری کودک که آنها ولی قهری گفته می شود باید با رعایت ومصلحت کودک اموال
و امور کودک را اداره نماید اگر ولی قهری اقدام می نماید که موجب ضرر کودک گردد
باعث عزل ولی
قهری از
سمت ولایت می گردد
نکته :
اگر پدر کودک فوت نماید حضانت کودک با مادر است اما ولایت کودک با جد پدری است و
اگر پدر و جد پدری هر دو فوت کرده باشند مادر با حکم دادگاه قیم کودک می گردد
نکته:
اگر ولی قهری زندگی را رها کرده یا در زنان به سر ببرد و از طرف خود برای رسیدگی
به امور و اموال کودک معین نکرده باشد چه باید کرد؟
مادر یا
بستگان کودک به دادستان محل اقامت کودک مراجعه نموده و غیبت یا زندانی بودن پدر یا
جد پدری را اطلاع می دهند و در این صورت دادستان مادر کودک یا یکی از بستگان او را
به عنوان امین موقت
برای
اداره امور کودک به دادگاه معرفی می نماید و امین تا زمانی که پدر کودک برنگشته
باشد مسئول کودک می باشد
مسئولیت
مهم مالی مرد د خانواده
الف –
پرداخت نفقه به زوجه و اولاد
ب- پرداخت مهریه
ج- ارث
مقدمه :
بر اساس مبنای حقوقی اسلام تأمین هزینه خانواده ( نفقه ) بر عهده شوهر است و شامل
نفقه زوجه ( همسر ) و اولاد و نزدیکان می شود منظور از نزدیکان پدر و مادر فرد است
درصورت نیاز به نفقه
نفقه
زوجه چیست ؟ عبارت است از همه نیازهای متعارف و منتاسب با وضعیت زن از قبیل مسکن ،
پوشاک ، غذا ، اثاث منزل و هزینه های درمانی و بهداشتی و خدمتکاردر صورت عادت
بااحتیاج به دلیل بیماری زن یا نقص عضو ماده 1107 قانون مدنی
نکته اول
: در قرآن سوره بقره آیه 233 می فرماید خوراک و لباس زنان آن هم به صورتی نیکو بر
عهده شوهر است
نکته دوم
: امام رضا ( ع ) فرمود زن عائله مرد حساب می شود بر مرد واجب است که نفقه همسرش
را بپردازد اما برعهده زن نیست که شوهرخود را تأمین کند و نفقه او را بدهد حتی اگر
محتاج و نیازمند باشد.
نکته سوم
: در صورت اختلاف در پرداخت نفقه ، دادگاه موضوع را به کارشناس نفقه ارجاع می دهد
و کارشناس میزان نفقه را تعیین می کند
نکته
چهارم : در صورتیکه زن بدون عذر شرعی از ادای وظایف زوجیت امتناع کند و زندگی را
رها سازد ناشزه ( سرپیچی ) محسوب می شود و دیگر مستحق نفقه نیست در این صورت شوهر
می تواند بر علیه
او داد خواست
تمکین دهد و دادگاه زن را مکلف به برگشت به منزل و ادای وظایف زوجیت می نماید و
اگر حکم را اجرا نکرد حق مطالبه نفقه ندارد
نکته
پنجم : زن می تواند نفقه گذشته خود را نیز
مطالبه نماید اگر مرد به وظیفه پرداخت نفقه خود عمل نکرد زن می تواند دادخواست
مطالبه نفقه نماید و اگر مرد با وجود توانائی مالی نفقه را نپردازد از نظر کیفری
دادگاه
می تواند شوهر را محکوم به زندان از سه ماه تا پنج ماه نماید و در نهایت نپرداختن
نفقه موجب جواز طلاق و جدایی می شود.
نفقه
اولاد
نفقه
اولاد بر عهده پدر است پس از فوت پدر یا عدم قدر او به پرداخت نفقه به عهده جد
پدری است و در صورت نبودن جد پدری نفقه به عهده مادر است
( ماده 1199 قانون مدنی )
مهریه
مقدمه :
مهریه عطیه و بخششی است که مرد هنگام ازدواج به همسر خود می پردازد قران کریم آن
را مهرصداق تعبیر نموده ، واژه صداق از ریشه صدق که نشان حقیقی علاقه و عشق شوهر
به زن است بنابریان
مهریه
هدیه ای است که از روی صدق و راست مرد به زن تقدیم می نماید و در دین اسلام تأکید
فراوان به پرداخت مهره زن شده است
امام
صادق ( ع ) فرمود خودداری از پرداخت مهریه از پلیدترین گناهان شمرده می شود
نکته اول
: مهریه دینی است بر ذمه شوهر و قابل مطالبه است حتی بعد از فوت شوهر
نکته دوم
: فرق عندالمطالبه و عندالاستطاعه در چیست ؟ اگر در مطالبه مهریه عندالاستطاعه
باشد یعنی زمانی قابل مطالبه است که مرد توانائی پرداخت داشته باشد ولی
عندالمطالبه هر زمان که زن مطالبه نماید
مرد مکلف
است به پرداخت
نکته سوم
: برابر ماده 22 قانون حمایت از خانواده ( مصوب جدید در سال 1932 ) در صورتیکه میزان مهریه تا
110 سکه بهارآزادی یا معادل ریالی آن باشد زن می تواند برای مطالبه مهریه اقدام
نماید و دادگاه
زوج را
مکلف به پرداخت می نماید و بیش از 110 سکه در صورتی قابل مطالبه است که مرد
توانایی پرداخت آن را داشته باشد.
نکته
چهارم : به محض وقوع عقد زن مالک کل مهریه می شود اما اگر قبل از رابطه زوجیت (
عروسی ) طلاق و جدائی حاصل شود زن فثط مالک نصف مهریه است و اگر قبلاً کل مهزیه را
دریافت کرده ، نصف آن را باید برگرداند
نکته
پنجم : حق العبس : زوجه می تواند شرط کند تا زمانی که کل مهریه را وصول نکرده است
حاضر به رابطه زوجیت ( عروسی ) نباشد اما اگر زن با رضایت خود رابطه زوجیت را با
شوهرش برقرار نماید دیگراز این حق نمی تواند استفاده کند.
نکته ششم
: اگردر ازدواج مهریه معین نشود چه حکمی دارد ؟
1- اگر ازدواج موقت باشد عقد باطل می شود
2- تعیین
نکردن مهریه در ازدواج دو حکم دارد
اگر
ازدواج دائم باشد
1-
اگر قبل
از رابطه زوجیت زن طلاق داده شود زن مستحق مهر المتعه است.
2- اگر رابطه زوجیت برقرار شود زن مستحق مهر المثل است.
نکته خیلی
خیلی مهم
فوق مهر
المتعه با مهر المثل در چیست ؟ برای تعیین مهر المثل شأن و وضعیت اجتماعی زن
را در نظر گرفته و مهریه را تعیین می
نمایند اما در مهر المتعه توانایی اقتصادی ( مالی ) زوج را لحاظ کرده و مهریه
را تعیین
می نمایند.
( سؤال ) نقفه کودک برعهده چه کسانی است؟
فرق ازدواج دائم و موقت:
نفقه : در ازدواج موقت ، نقفه از شوهر قابل مطالبه نیست و ولی در ازدواج دائم
نفقه از وظایف شوهر است
ارث : در ازدواج دائم زوجین از یکدیگر ارث می برند ولی در ازدواج موقت ارث
نمی برند.
جدائی : در ازدواج دائم جدائی با طلاق
ممکن است اما در موقت با پایان یافتن زمان ازدواج و یا بخشیدن بقیه مدت ازداواج
بوسیله شوهر
( سؤال ) فرق ازدواج دائم و موقت چیست؟
اطول
حاکم بر خانواده
5 اصل
مهم حاکم بر خانواده به شرح ذیل می باشد
1-
اصل مکمل
بودن
2-
اصل
تعاون و همکاری
3-
اصل
موّدت ( دوستی )
4-
معارشت
به معروف
5- تناسب حق و مسؤلیت
توضیحاتی
در رابطه با اصل اول حاکم برخانواده ( اصل مکمل یودن )
طبق آیه
187 سوره بقره ( خداوند زنان را لباس برای مردان و مردان را نیز لباس برای زنان
تعبیر نموده است لباس دارای 2 ویژگی است
1-
موجب
حفاظت انسان از برابر سرما و گرما و ناملایمات می شود
2- نشانه زیبایی انسان است بنابراین زن و شوهر موجب به کمال رسیدن و
زیبایی یکدیگر می شوند
اصل دوم ( تعاون و همکاری و همدلی )
تعاون و همکاری در خوبی ها از اصول مهم حاکم بر خانواده است
(( آیه 2 سوره مائده می
فرمائید در نیکوکاری و پرهیزکاری همکاری نمائید نه در گناه و تجاوز ))
بنابراین افراد درون خانواده باید با کمک کردن به یکدیگر به یاری
بشتابند
اصل سوم حاکم بر خانواده ( اصل مودت و دوستی )
تشکیل خانواده از روی حس استخدام
و خود خواهی نیست بلکه برعکس ازدواج ریشه های عاطفی بسیار قوی در وجود
انسان دارد به طوریکه تشکیل خانواده حس خودخواهی را به حس دگر خواهی تبدیل می کند
ریشه این دگرخواهی دو عنصر مودت و رحمت است که هریک تصویر زیبایی از خانواده را به
نمایش می گذارند
(( خداوند در آیه 21 سوره رم می فرمائید و از نشانه های خدا اینکه از
نوع خودتان همسرانی برای شما آفرید تا آنها آرام گیرند و میانتان دوستی و رحمت
نهاد در این نعمت برای مردم اهل فکر قطعاً نشانه هایی هست ))
نکته مهم
خداوند قرار دهنده محبت بین زوجین معرفی کرده و باید قدر این نعمت
خدایی را با حفظ آن دانس
اصل چهارم حاکم بر خانواده ( اصل معاشرت به معروف )
اصل معاشرت به معروف قرآن کریم با برشمردن اصل معاشرت به معروف توصیه
می کند با همسرانتان به شایستگی رفتار کنید و حتی در زمان طلاق هم می گوید اگر
ادامه زندگی ممکن نیست با رفتار شایسته یکدیگر را ترک نمائید.
اصل پنجم حاکم بر خانواده ( اصل تناسب و حق مسؤلیت ( تکالیف ) )
قوائد حاکم بر روابط خانوادگی بین حقوق و تکالیف تناسب وجود دارد یعنی
اگر مسئولیتی داریم در قبالش حقوقی نیز داریم
مثال یک : قائده ارث در نظام حقوقی ایران حق مرد از ارث دو برابر زن
است و در مقابل تکلیف پرداخت نفقه زن و اولاد بر عهده مرد است در حالی که زن تا
زمانی که ازدواج نکرده نفقه اش بر عهده پدر است و پس از ازدواج بر عهده شوهر می
باشد
مثال دوم : مدیریت امور خانواده بر عهده مرد است از قبیل حق مسکن و در
مقابل آن نفقه زن و اولاد هم مسؤلیت مرد است
اصل رعایت مصالح کودک اصل حمایت از کودک برای پدر ومادر مسؤلیت ایجاد
می کند به دنیا آوردن کودک مشروع ( قانونی
) و سالم و تربیت صحیح او از جمله مسئولیت هایی است که بر عهده والدین است
ممنوعیت سقط جنین وجوب شیردادن به کودک برای رشد و حضانت ( نگهداری و
تربیت کودک ) از جمله مسئولیت های والیدن است که اصل حمایت از کودک نشعت گرفته است
یکی از مسائل مهم دانش خانواده رعایت مصلحت کودک است کودک برای رشد و
سلامت روحی و روانی نیاز به نگهداری و تربیت صحیح دارد که در قانون مدنی ایران به
آن حضانت می گویند این مسئولیت و حق از وظایف پدر و مادر کودک است که به آن حضانت
می گویند.
عده چیست ؟
مدت
زمانی که زن نمی تواند ازدواج نماید را عده می گویند
-
عده در
وفات 4 ماه و 10 روز است
-
عده برای
طلاق در ازدواج دائم 3 ماه و 10 روز است
-
عده برای
طلاق در ازدواج موقت 45 روز است
-
در زمان
حامله بودن باید صبر کند بچه فارق شود بعد ازواج کند
ماده 21
حمایت خانواده سال 92
ازداواج
موقت اتقاق افتاد و زن حامله شد بچه مورد تهمت قرا نگیرد
در
محوریت و استواری روابط خانواده نکاء دائم را مورد حمایت قرار داده نکاء موقت تابع
موازین شرع و موازین اسلامی است و ثبت آن در موارد زیر الزامی است
1-
باردار
شدن زوجه
2-
توافق
طرفین
3- شرط ضمن عقد
ماده 1168 قانون مدنی می گوید حضانت و نگهداری فرزندان از حقوق و
وظایف مشترک زوجین است
ماده 1178 قانون مدنی می گوید پدر ومادر ملکف هستند که در حد توانایی
خود به تربیت اطفال خود اقدام نمایند.
ماده 1173 قانون مدنی موارد یا
مصادیق انحطاط اخلاق پدر و مادربه شرح ذیل
اعلام می نماید
نکته اول : هرکسی زنی را که در زمان عده است برا ی خود عقد کند آن عقد
باطل است و زن به آن شخص حرام ابدی می شود یعنی هیچ وقت نمی تواند با او ازدواج
کند
نکته دوم : هر کس زن شوهر دار را با علم به وجود رابطه زوجیت و حرمت
ازدواج ، او برای خود عقد کند باطل است و آن زن برای این شخص حرام ابدی است.
نکته سوم : اگر کسی با جنس مذکر عمل لواط انجام دهدو با مادر خواهر و
دختر ازدواج کند ممنوع است
نکته چهارم : ازدواج دختر باکره باید با اجازه پدر و جد پدری او باشد هرگاه
بدون علت موجه با ازدواج دختر مخالفت شود دختر می تواند از دادگاه تقاضای اجازه
ازدواج نماید.
قوانین ازدواج و تابعیت :
1-
زن
مسلمان با مرد غیر مسلمان نمی تواند ازدواج کند.
2-
ازدواج
زن ایرانی با مرد خارجی در مواردیکه مانع شرعی وقانونی نداشته باشد و باید دولت
اجازه دهد
3-
زن بعد
از ازدواج تابع کشور شوهرش می شود و زن ایرانی اگر شوهر خارجی اختیار کرده است بعد
از فوت شوهرش یا طلاق و جدائی می تواند به تابعیت اولیه خودش را که ایرانی است
برگردد و برای این کار درخواست کتبی خود را به همراه گواهی فوت یا طلاق نامه ارائه
نماید.
4- زن خارجی که با مرد ایرانی ازدواج کند تبعه ایرانی محسوب می وشد بعد
از طلاق یا فوت شوهر ایرانی می تواند تابعیت قبلی خود برگردد مشروط بر اینکه مراتب
را به وزارت امورخارجه کتباً اعلام نماید اگر از شوهر ایرانی خود صاحب فرزند شد تا
زمانی که فرزندش به سن 18 سال تمام نرسیده نمی تواند به تابعیت قبلی خود برگردد.
چه کسانی تابعیت ایران هستند؟
1-
کلیه
ساکنین ایران ، به جزافرادیکه خارجی بودن آنها معلوم است
2-
هرکس
پدرش ایرانی باشد واو متولد خارج باشد
3-
هر زن
خارجی که با مرد ایرانی ازدواج کند
4-
کسانی که
در ایران متولد شده و پدر و مادرش نامعلوم باشد
5-
هر تبعه
خارجی که تابعیت ایران را بپذیرد
6-
هر کس از
پدر خارجی در ایران متولد شده و پس از 18 سال تمام یکسال دیگر در ایران مقیم باشد
7-
کسانی که
در ایران از پدر و مادر خارجی یکی از آنها قبلاً ایران متولد شده به دنیا بیاید.
موارد
فسخ نکاح عبارتند از:
بیماری مشترک جنون هر یک از زوجین اعم از دائمی و یا ادواری برای طرف
مقابل حق فسخ نکاح ایجاد می کند به شرط آنکه از ازدواج علم به بیماری نداشته باشد
بیماری مردان : عیوب زیر در مرد موجب حق فسخ ازدواج برای زن خواهد
بود.
1-
خصاء (
نداشتن بیضه یا عقیم بودن )
2-
عنن (
ناتوانی جنسی به شرط آنکه حتی یکبار هم عمل زناشوئی نداشته باشد)
3-
مقطوع
بودن آلت ( به اندازه ای که قادر به عمل زناشوئی نباشد)
عیوب
موجو در زنان : عیوبی که در زن وجود داشته باشد و موجب فسخ برای مرد خواهد بود
1-
قرن (
بیماری که مانع ورود یا دخول آلت تناسلی مرد باشد
2-
جزام ،
برحص ، پیسی ، فلج شدن ، نابینایی هر دو چشم
3- افضاء : ( یکی شدن مجرای ادرار و رحم زن
نکته اول
: عیوب زن در صورتی موجب حق الفسخ برای مرد می شود که در زمان وقوع عقد وجود داشته
باشد
نکته دوم
: بیماری جنون در هر یک از زوجین و بیماری عنن در مردان اگر چه بعد از عقد هم
اتفاق بیافتد موجب فسخ برای طرف مقابل خواهد بود
نکته سوم
: هر یک از زوجین اگر قبل از عقد علم به مرض های طرف مقابل داشته باشد نمی تواند
از حق فسخ استفاده نماید.
نکته
چهارم : هر گاه شوهر بعد از عقد مبتلا به بیماری های مقاربتی گردد زن حق خواهد
داشت از نزدیکی با او امتناع کند و این امتناع مانع حق نفقه نخواهد شد.
انحلال
عقد و ازدواج شامل موارد زیر است:
1-
فوت هر
یک از طرفین
2-
طلاق
3- فسخ نکاح
مواردی
که شامل فسخ نکاح : 1- بیماری مشترک جنون 2- بیماری مردان 3- بیماری زنان
شرایط
همسر خوب :
ازدواج
مسئولیت بزرگ الهی ، انسانی و اجتماعی است ما در برابر نعمت های الهی و جامعه و
نسل آینده مسئولیت داریم بنابراین باید به شدت مراقب بود که چه کسی را به عنوان
شریک زندگی انتخاب می کنیم.
طبق
موازین و آموزه های دینی برای انتخاب همسر خوب سه شرط مهم وجود دارد:
1-
اصالت
خانوادگی
2-
تقوا و
تدّین
3- اخلاق خوب
اصلات
خانوادگی : یکی از مهم ترین شرایط یک همسر خوب اصالت خانوادگی است یعنی فردی
است پایبند به اخلاق
پیامبر
اسلام ( ص ) فرمود : از گیاهان سبز و خرم که ریشه در زباله دارند بپرهیزید یعنی دختر
زیبارو که در خانواده ای بد و غیر اصیل رشده کرده باشد.
تقوا و
تدّین : کمترین درجه تقوا انجام واجبات و ترک محرّمات است کسی که از خدای خود
اطاعت نکند نمی توان به او اعتماد کرد امامان معصوم توصیه کرده اند خواستگارمتدین
و خوش اخلاق بود بپذیرید.
اخلاق
خوب : از اما رضا ( ع ) سؤال گردید خواستگاری آمده از اقوام پدر دختر و
متدین اما قدری بد اخلاق است ، امام فرمود اگر بد اخلاق است دختر به او ندهید.
۰ دیدگاه